Een AI vriendin naar een echt persoon maken: mag dat?

Hand houdt een telefoon vast met een abstract portret dat uiteenvalt in oplichtende paarse pixels
AI-gegenereerde illustratie

Je kunt een AI-personage alles meegeven: een naam, een manier van praten, een gezicht. Dan ligt de vraag voor de hand. Kan het ook iemand zijn die echt bestaat? Je ex. Een collega op wie je stiekem verliefd bent. Een zangeres. Iemand die er niet meer is.

Technisch kan het vaak. Of het mag, hangt af van wat je precies doet. Hieronder de regels in gewone taal. Dit is geen juridisch advies; twijfel je over een concrete situatie, vraag het dan aan een jurist of het Juridisch Loket.

Het korte antwoord

Een AI vriendin naar een echt persoon die alleen in tekst bestaat, voor jezelf, is meestal niet strafbaar. Je bedenkt een personage met een naam en een karakter dat doet denken aan iemand. Dat is vergelijkbaar met een verhaal schrijven over iemand die je kent, en dat in een la leggen.

Het wordt anders zodra een van deze drie dingen gebeurt:

  • je gebruikt foto's of de stem van die persoon;
  • je laat seksuele beelden maken;
  • je deelt wat je gemaakt hebt met anderen.

Seksuele beelden: strafbaar, ook als ze nep zijn

Dit is de duidelijkste grens. Sinds 1 juli 2024 staat in artikel 254ba van het Wetboek van Strafrecht dat wie opzettelijk en zonder recht een afbeelding van seksuele aard van iemand maakt, een gevangenisstraf van maximaal een jaar kan krijgen. Wie zo'n beeld openbaar maakt, maximaal twee jaar.

Let op het woord "maakt".

Het hoeft dus niet eens gedeeld te worden. En volgens het kabinet maakt het niet uit of een mens het beeld heeft gemaakt of een AI. Een seksuele deepfake van iemand zonder diens toestemming valt eronder. Gaat het om iemand onder de achttien, dan gelden nog veel zwaardere regels.

Laat een app dus nooit seksuele beelden maken op basis van een foto van iemand die je kent. Ook niet "alleen voor jezelf".

Foto's en stem: privacy en portretrecht

Een gezicht of stem waarmee je iemand herkent, is een persoonsgegeven. Daar gelden de privacyregels van de AVG voor. De Autoriteit Persoonsgegevens is er vrij duidelijk over: maak je een deepfake en deel je die alleen in een kleine kring, zoals familie, vrienden of de persoon zelf, dan is de AVG niet van toepassing. Deel je het daarbuiten, dan wel. Dan heb je een grondslag nodig en moet je altijd vermelden dat het nep is.

Daar komt het portretrecht bij. Iemand kan bezwaar maken tegen de publicatie van een herkenbaar beeld van zichzelf als die daar een redelijk belang bij heeft. Bekende mensen kunnen zich daar vaak sterker op beroepen, zeker als iemand anders er geld mee verdient.

Eén ding dat we zelf zouden meewegen: als je een foto van iemand in een companion-app zet, geef je die foto aan een bedrijf. Vaak in het buitenland, met eigen voorwaarden over wat ermee gebeurt. Lees die voorwaarden. Staat erin dat je alleen beelden mag gebruiken waar je zelf de rechten op hebt, dan weet je genoeg.

Delen maakt het groter

Hand houdt een telefoon vast boven een cafétafel, met een korrelige, onherkenbare foto van een persoon op het scherm
AI-gegenereerde illustratie

Zolang een personage in jouw app blijft, ben je in de eerste plaats met jezelf bezig. Zet je screenshots in een groepsapp, of post je een filmpje, dan raak je iemand anders. Dat is het moment waarop de AVG gaat gelden, het portretrecht een rol speelt en, bij seksuele beelden, de strafmaat omhoog gaat.

En los van de wet: de persoon in kwestie heeft nergens om gevraagd. Een nepgesprek of nepfoto die rondgaat, kan iemand flink beschadigen. Ook als jij het als grap bedoelde.

Je ex, je crush, iemand die er niet meer is

Dan de vraag die de wet niet beantwoordt: is het een goed idee?

Bij een ex zouden we zeggen: waarschijnlijk niet.

Je bouwt een versie van iemand die altijd ja zegt, terwijl de echte persoon juist nee zei. Dat maakt loslaten niet makkelijker. Bij een crush is het risico vergelijkbaar. Je raakt gehecht aan een versie die jij zelf hebt geschreven, en de echte persoon kan daar nooit tegenop.

Bij iemand die is overleden ligt het anders, en daar bestaan zelfs bedrijven voor. De documentaire Eternal You laat zien hoe dat gaat, en wat het met nabestaanden doet. Meer daarover in ons stuk over films en docu's over verliefd worden op AI.

Ons advies: verzin liever iemand. Een personage dat niet bestaat, kun je alles meegeven zonder dat iemand anders er last van heeft. Hoe je dat aanpakt, staat in zelf een AI vriendin maken.

En als jij het bent?

Kom je jezelf tegen in een deepfake die je niet wilde? Dan kun je de maker of het platform vragen om het te verwijderen. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft daar een voorbeeldbrief voor, en in de meeste gevallen moet de maker meewerken. Reageert niemand, dan kun je een klacht indienen bij de AP.

Gaat het om seksuele beelden, doe dan aangifte bij de politie. Dat kan ook als je niet weet wie het gemaakt heeft. Bij Helpwanted kun je anoniem advies krijgen over online seksueel misbruik, ook over het laten verwijderen van beelden.